Wordt kinderopvang vanaf 2029 echt bijna gratis? Dit betekent het advies van de Raad van State
Kinderopvang die vanaf 2029 bijna gratis is, ongeacht je inkomen, en geen schrikbrieven meer van de Belastingdienst over terugbetalen. Dat is de belofte van de nieuwe Wet financiering kinderopvang. Op 9 november 2026 gaf de Raad van State advies over het wetsvoorstel; positief over de grote lijn, maar met een paar stevige waarschuwingen. Wij zetten op een rij wat er verandert, wat je straks zelf nog betaalt en waar wij als ouders onze vraagtekens bij zetten.
Wat zei de Raad van State op 9 november?
De Raad van State is het hoogste adviesorgaan van de regering en kijkt naar elk wetsvoorstel voordat het naar de Tweede Kamer gaat. Over de nieuwe kinderopvangwet is het advies in de kern positief: het geld gaat straks rechtstreeks naar de kinderopvang in plaats van via een toeslag naar ouders. Daarmee verdwijnt voor ouders grotendeels het risico op hoge terugvorderingen achteraf.
Tegelijk plaatst de Raad een aantal kritische kanttekeningen:
Het is duur. Het nieuwe stelsel kost ongeveer 3,7 miljard euro extra per jaar. De totale overheidsuitgaven aan kinderopvang komen daarmee op bijna 9 miljard euro.
De vraag stijgt flink. Naar verwachting willen zo'n 23 procent meer ouders gebruikmaken van kinderopvang. Zonder extra plekken en personeel kan dat leiden tot langere wachtlijsten en hogere prijzen.
Lagere inkomens kunnen erop achteruitgaan. Als plekken schaars worden, dreigen juist gezinnen met een kleinere portemonnee achter het net te vissen. Midden- en hogere inkomens gaan er naar verwachting het meest op vooruit.
Er is weinig aandacht voor het kind. Volgens de Raad gaat de wet vooral over geld en werk, en te weinig over de ontwikkeling van kinderen.
De planning is krap. Eén jaar testen voordat alles landelijk ingaat, noemt de Raad niet realistisch.
Hoe gaat het nieuwe stelsel werken?
De kinderopvangtoeslag zoals je die nu kent, verdwijnt. In plaats daarvan krijgt de kinderopvang zelf een subsidie van de overheid. Volgens de huidige plannen ziet dat er zo uit:
De overheid betaalt ongeveer 96 procent van de uurprijs, tot aan een maximale uurprijs die de overheid vaststelt. Eerder werd ook 95,6 procent genoemd; het definitieve percentage ligt nog niet vast.
Die vergoeding is niet meer afhankelijk van je inkomen. Iedereen die aan de voorwaarden voldoet, krijgt hetzelfde percentage.
Het geld gaat direct naar het kinderdagverblijf, de bso of het gastouderbureau. Je hoeft dus niet meer zelf je inkomen en uren door te geven en achteraf af te rekenen.
De arbeidseis blijft: jij en je partner moeten werken, een opleiding volgen of een traject naar werk of inburgering volgen.
De vergoeding geldt voor maximaal 230 uur per kind per maand.
De planning: in 2027 wordt er proefgedraaid, in 2028 getest in de praktijk en op 1 januari 2029 moet het nieuwe stelsel volledig ingaan. Let wel: het is nog geen wet. De Tweede en Eerste Kamer moeten het voorstel nog behandelen.
Is kinderopvang straks echt gratis?
Nee, niet helemaal. "Bijna gratis" klopt voor een deel van de ouders, maar je blijft zelf twee dingen betalen:
Een kleine eigen bijdrage van ongeveer 4 procent van de uurprijs, tot aan de maximale uurprijs.
Alles boven de maximale uurprijs. Rekent jouw opvang meer dan het maximum, dan betaal je dat verschil volledig zelf. En dat is in de praktijk bij veel kinderdagverblijven het geval.
Een indicatief rekenvoorbeeld met de maximale uurprijs voor 2027 (11,60 euro voor een kinderdagverblijf): stel dat je opvang 12,50 euro per uur rekent en je kind gaat twee dagen per week, ongeveer 95 uur per maand. Dan betaal je per uur zo'n 0,46 euro eigen bijdrage plus 0,90 euro boven het maximum. Dat komt neer op ongeveer 130 euro per maand. Fors minder dan nu voor veel gezinnen, maar dus geen nul. De maximale uurprijs voor 2029 is nog niet bekend, dus zie dit vooral als een richting.
Wat verandert er al in 2027?
Tot 2029 blijft de kinderopvangtoeslag gewoon bestaan, maar die wordt wel eerst nog verhoogd. Voor 2027 zijn de maximale uurprijzen al vastgesteld:
Kinderdagverblijf: 11,60 euro (was 11,23 euro in 2026)
Buitenschoolse opvang: 10,31 euro (was 9,98 euro)
Gastouderopvang: 8,77 euro (was 8,49 euro)
Daarnaast wil het kabinet dat gezinnen met een gezamenlijk inkomen tot ongeveer 72.000 euro in 2027 al 96 procent van de maximale uurprijs vergoed krijgen. Dat staat in een ontwerpbesluit waar de Raad van State eind oktober ook al kritisch over was, om dezelfde reden: de toegankelijkheid voor lagere inkomens. Het besluit is nog niet definitief.
Wil je weten wat er verder voor gezinnen in de begroting stond? Lees dan ook ons overzicht van Prinsjesdag 2026 voor jonge gezinnen.
Onze mening: goed nieuws, met één grote maar
Laten we beginnen met wat echt winst is. Dat ouders straks niet meer bang hoeven te zijn voor een terugvordering van duizenden euro's omdat ze een uur of een inkomen verkeerd hebben ingeschat, vinden wij een enorme verbetering. Het huidige toeslagenstelsel is ingewikkeld en voor veel ouders een bron van stress, juist in een periode waarin je al genoeg aan je hoofd hebt.
Maar de grote maar zit in de plekken. Goedkope kinderopvang heb je niets aan als er geen plek is. Nu al staan veel ouders maanden op een wachtlijst en kampen kinderdagverblijven met personeelstekorten. Als de vraag met bijna een kwart stijgt, wordt dat er niet beter op. Wij delen daarom de zorg van de Raad van State: zonder een plan voor meer personeel en meer plekken dreigt "gratis" kinderopvang vooral een voordeel te worden voor ouders die snel en slim op de wachtlijst staan. En dat zijn niet altijd de gezinnen die het het hardst nodig hebben.
Ook vinden we het terecht dat de Raad meer aandacht vraagt voor het kind zelf. Kinderopvang is niet alleen een voorziening zodat ouders kunnen werken; het is de plek waar je baby of peuter een groot deel van de week doorbrengt. Kwaliteit, vaste gezichten op de groep en kleine groepen zouden net zo zwaar moeten wegen als de prijs.
Wat kun je nu al doen?
Zet je kind vroeg op de wachtlijst. Zeker als je in 2027 of 2028 bevalt, kun je beter niet wachten. Veel ouders schrijven zich al in tijdens de zwangerschap. Twijfel je waar je op moet letten? In ons artikel over kinderopvang kiezen voor je baby delen we de signalen van een goede plek.
Kijk naar de uurprijs van je opvang. Hoe verder die boven de maximale uurprijs ligt, hoe meer je straks zelf blijft betalen. Vraag ernaar bij een rondleiding.
Blijf je toeslag goed bijhouden tot 2029. Tot het nieuwe stelsel ingaat, gelden de oude regels. Geef wijzigingen in uren en inkomen dus op tijd door om terugvorderingen te voorkomen.
Reken niet te vroeg op de besparing. Het voorstel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer en de planning kan nog schuiven. Neem het voordeel pas mee in je begroting als het zeker is.
Wij houden de behandeling in de Kamer in de gaten en werken dit artikel bij zodra er meer duidelijk is over de definitieve percentages en de maximale uurprijs voor 2029.
Opmerkingen